1. Home
  2. Blog
  3. Grijstinten

Grijstinten

drs. Marielle Dekker

Kindermishandeling gaat over grijstinten. De meeste mishandeling komt voort uit overmacht, onmacht of onkunde van ouders. Een (over)groot deel van de tijd worden kinderen in deze gezinnen niet mishandeld en vinden ook fijne gebeurtenissen plaats. De meeste mishandelde kinderen houden van hun ouders; deze kinderen willen niet ergens anders wonen, maar willen hulp voor hun ouders.

De media houdt niet zo van dit soort grijstinten. De extremen en gezinsdrama’s doen het beter. Het is zwart of wit, het liefst in 140 tekens. Ik vind dat bij kindermishandeling extra lastig.

Deze week trof het zwart-wit beeld de hulpverleners. ”Veel mis bij screenen kindermishandeling” kopte de voorpagina van De Volkskrant en het NOS journaal. Er vielen media-termen als een “hausse aan onterechte verdenkingen”.  

In grijstinten zou verslaglegging over hetzelfde onderzoek ook zo kunnen klinken:

  • De kans dat ouders die met hun kind naar de huisartsenpost gaan, meemaken dat hulpverleners naar aanleiding van een vragenlijst kindermishandeling verder willen onderzoeken of kindermishandeling speelt in hun gezin, is met 0.2% erg klein: van de 50.671 ingevulde vragenlijsten in de regio Utrecht, vormden er 109 een aanleiding tot nadere bespreking.
  •  

In grijstinten gaan frasen als “92% onterechte verdenkingen” ook anders. Bijvoorbeeld:

  • De weinige keren dat medici met een vragenlijst opmerkelijk omstandigheden signaleren bij de letsels van een kind, starten zij een vervolgonderzoek. In 22% van dit soort situaties wordt hun vermoeden van kindermishandeling bevestigd, in de andere 78% blijft het onduidelijk of wordt een vermoeden ontkracht. Uit ander onderzoek is bekend dat in veel van dit soort situaties toch hulp wordt georganiseerd voor gezinsproblemen die (nog) geen kindermishandeling zijn, maar wel zorgelijk zijn.

Afgelopen week miste ik ook het grotere plaatje. Natuurlijk ging het bij dit onderzoek alleen maar over het signaleren van kindermishandeling via vragenlijsten over letsels bij kinderen. Maar de krantenkoppen en conclusies gingen over het screenen van kindermishandeling in ziekenhuizen in het algemeen. En laten die ziekenhuizen voor dat algemene doel nu juist ook heel veel gebruik maken van een ander en veel betrouwbaarder instrument: de kindcheck. Wanneer zij letten op de letsels van ouders door partnergeweld, verslavingen of zelfmoordpogingen, blijkt een vermoeden van kindermishandeling in maar liefst 91% te worden bevestigd. 

 

Grijstinten blog

Zwart-witte berichtgeving wordt in mijn optiek ook vaak voorzien van voorbeelden die over veel meer problemen gaan dan de focus van het artikel. Zo werd deze week een moeder aangehaald waarmee in ieder geval uitermate beroerd was gecommuniceerd: dan voel je je als ouders zeker onterecht beschuldigd, ook al lijkt het signaleringsinstrument in dit geval zijn werk juist goed te hebben gedaan.

Misschien zien sommigen mij nu als een soort Donald Trump ‘alternative facts’ formuleren en de media verdacht maken. Ter correctie van dat beeld daarom hier ook nog maar even wat feiten waarover het onderzoek, de media en ik het deze week zeer eens waren: Vragenlijsten zijn een, en niet het enige, hulpmiddel voor medisch hulpverleners om alert te blijven op de mogelijkheid van kindermishandeling. Vragenlijsten diagnosticeren kindermishandeling niet. Zorgvuldig onderzoek bij eerste signalen van mogelijke kindermishandeling en niet-beschuldigende communicatie hierbij zijn cruciaal.

We hebben een grote behoefte aan signaleringsinstrumenten die kindermishandeling eerder, vaker en betrouwbaarder in beeld brengen, Dit onderzoek levert een belangrijke bijdrage hieraan. Of mediaberichtgeving op deze manier ook gaat bijdragen aan betere signalering betwijfel ik: vooralsnog heb ik de afgelopen dagen vooral ziekenhuismedewerkers ontmoet die zich miskend en in de verdediging gedrukt voelen. En ik heb ouders ontmoet die hulpverleners nog meer wantrouwen dan ze al deden. In mijn optiek is het op basis van dit onderzoek allebei niet nodig.