Jongeren vinden een ‘dickpic’ bijna normaal

Onlangs publiceerde de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen de monitor Seksueel geweld tegen kinderen in de periode in de periode 2020-2024. De cijfers zijn schokkend. Zeker als je je bedenkt dat dit nog maar het topje van de ijsberg is. De meeste slachtoffers vertellen niet over hun ervaringen aan hulpverleners of politie.

Waar hebben we het dan over? Enkele cijfers:

• De politie behandelde ruim 17.000 meldingen van seksueel geweld tegen kinderen. De meeste meldingen gaan over fysiek misbruik, maar ook het aantal meldingen over niet-fysiek misbruik is flink toegenomen.
• In 2024 waren er ruim 70.000 meldingen van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik bij het Team Bestrijding Kinderporno en Kindersekstoerisme (TBKK). Daarbij is ook een grote en zorgwekkende toename te zien van minderjarigen die onder dwang of misleiding beeldmateriaal maken en delen.
• Van de 16- en 17-jarige meisjes is 36% het afgelopen jaar slachtoffer geweest van seksuele intimidatie of geweld. Bij de jongens van die leeftijd is dat 14%.
• 20% van de meisjes en 4% van de jongens geeft aan ooit te zijn gedwongen tot seksuele handelingen.
• Een aanzienlijk deel van het seksueel geweld tegen kinderen, wordt gepleegd door een leeftijdsgenoot.
• Van het gemelde seksueel geweld tegen kinderen vindt 60% plaats in een woning.
• Bij ruim een derde van de veroordelingen sprake is van een familieband tussen de pleger en het slachtoffer.

Praten met kinderen en verdiepen in hun leefwereld  

Om eerder te signaleren als zij iets naars hebben meegemaakt. Maar ook om het te helpen voorkomen. Relaties en seksualiteit maken onderdeel uit van hun ontwikkeling en leefwereld. Het is belangrijk dat ouders, leerkrachten en hulpverleners zich verdiepen in die leefwereld, zowel offline als online. Kinderen hebben recht op goede voorlichting over de leuke en minder leuke kanten van seksualiteit. Alleen door een open en eerlijk gesprek met kinderen hierover, kunnen we een veilige plek voor hen creëren om om hulp te vragen wanneer dat nodig is.

De Nationaal Rapporteur geeft aan: ‘Ik vind het zorgwekkend als ik hoor dat veel jongeren bij het ontvangen van een “dickpic” haast hun schouders ophalen. Het is eerder uitzondering als je die nog nooit hebt ontvangen.  We moeten uitkijken dat we deze online vormen van seksueel geweld normaliseren, want we weten dat online seksueel geweld vergaande gevolgen kan hebben voor het gevoel van veiligheid en de mentale gezondheid van kinderen.

Goede relationele en seksuele vorming 

Ook goede relationele en seksuele vorming, passend bij de leeftijd van kinderen, helpt bij het in gesprek gaan hierover en is enorm belangrijk voor preventie. Kinderen moeten al op jonge leeftijd leren wat oké en niet oké is op het gebied van relaties en seksualiteit. Enerzijds om te beseffen dat zij zelf de regie horen te hebben over hun lichaam, anderzijds om misbruik en geweld te kunnen en durven bespreken.

De rol van de ouders is daarbij uiteraard belangrijk. Maar ook makkelijk toegankelijke voorzieningen zoals de Kindertelefoon en online chatfuncties van hulpinstanties.  Daarnaast kan het op school bespreekbaar maken van seksualiteit en grenzen kinderen helpen. Met de nieuwe kerndoelen voor het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs wordt concreter wat kinderen in het onderwijs moeten leren als onderdeel van de relationele en seksuele vorming.

De Nationaal Rapporteur pleit wel voor explicietere aandacht voor online seksueel grensoverschrijdend gedrag, zodat voor scholen helder is dat dit een onderdeel moet zijn van hun lessen in relationele en seksuele vorming.

Verdieping voor professionals

• Thema-magazine: Online (on)veiligheid
• Thema-magazine: Seksueel misbruik van kinderen
• Webinar: Iva Bicanic over Seksueel misbruik – Niet horen, niet zien en niet praten
• Artikel: Samenwerken aan het voorkomen van seksueel geweld
• Het Verwey-Jonker Instituut doet in opdracht van de Augeo Jongeren Taskforce onderzoek naar relationeel geweld – inclusief seksueel geweld - bij jongeren in Nederland. Daarbij onderzoeken ze ook hoe relationele vorming een belangrijke preventieve rol kan spelen Wil je op de hoogte blijven, meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.
• Online cursussen over gespreksvoering en het herkennen van signalen van seksueel misbruik. Augeo Foundation heeft een breed aanbod aan cursussen, waaronder Gespreksoefeningen voor de zorg of De rol van geneeskunde in het onderzoek van seksueel misbruikte kinderen.