De invloed van AI-chatbots op mentaal welzijn van jongeren

Het online leven van jongeren

De online en offline wereld zijn voor jongeren al lang geen gescheiden werelden meer. Online is een vast onderdeel van hun dagelijkse leven. Ze brengen er veel tijd door en volwassenen hebben niet altijd zicht op wat ze daar doen en tegenkomen. Naast social media besteden jongeren tegenwoordig steeds meer tijd aan AI-chatbots. De ontwikkelingen binnen AI en breed inzetbare chatbots gaan de laatste jaren – vooral sinds de lancering van ChatGPT in 2022  – razendsnel en nieuwe versies ervan worden regelmatig uitgebracht. Jongeren maken gebruik van zulke chatbots voor algemene vragen, maar steeds meer óók voor persoonlijke vragen of als ze ergens mee zitten.

AI als luisterend oor

Wereldwijd wordt AI in de eerste plaats ingezet als psychologisch hulpmiddel en als gezelschap [1]. Chatbots bieden jongeren een snel en laagdrempelig platform om informatie op te halen en advies te vragen. Jongeren geven zelf aan enthousiast te zijn over het gebruik van chatbots voor mentaal hulpmiddel.

Aan de andere kant kennen deze chatbots – mede door de manier waarop ze zijn ontworpen - ook duidelijke risico's. De populairste AI-chatbots zijn ontwikkeld door grote techbedrijven met een commercieel belang. Het reageert snel, bevestigt intuïties, spiegelt emoties en construeert samenhangende verhalen zonder cognitieve inspanning te eisen. Daar zitten dus risico's aan.

Over deze handreiking

Voor deze handreiking hebben we informatie samengebracht vanuit relevante wetenschappelijke en grijze literatuur, rapporten en nieuwsberichten en vanuit gesprekken met professionals, experts en jongeren.