Prinsjesdag 2026: aandacht voor kinderen, maar kinderrechten minder zichtbaar

In de Troonrede staat dat kinderen en jongeren speciale aandacht moeten krijgen. Daarbij noemt het kabinet onder meer hun gezondheid en de beschikbaarheid van goede jeugdzorg. Die aandacht is ook terug te zien in de plannen die op Prinsjesdag zijn gepresenteerd. Zo komt er o.a. geld beschikbaar voor kwetsbare gezinnen via Kansrijke Start. Het kabinet verwacht daarnaast dat het aandeel kinderen dat in armoede opgroeit in 2027 licht daalt. Ook wordt geïnvesteerd in kinderopvang en onderwijs, al is die verhoging kleiner dan eerder was voorzien.

Kinderrechten nauwelijks zichtbaar in Miljoenennota

Er valt iets op wanneer we de Miljoenennota vanuit een kinderrechtenbril bekijken. Een zoekanalyse* levert twintig resultaten op voor ‘kind’, inclusief samenstellingen als kinderopvang, kindgebonden budget en kindveiligheid. ‘Jeugd’ komt vijf keer voor. De termen ‘jongeren’ en ‘kinderrechten’ komen niet voor.

Dat betekent niet dat kinderrechten helemaal ontbreken in de stukken. In de onderliggende begrotingen is er iets meer aandacht voor kinderrechten. Zo noemt de begroting van VWS kinderrechten expliciet en is er aandacht voor onder meer kindermishandeling en gezond opgroeien. Justitie en Veiligheid investeert in de rechtsbescherming van kinderen en ouders in de jeugdbescherming. Binnen het onderwijs komt extra geld beschikbaar voor basisvaardigheden en extra leer- en ontwikkeltijd. De maatregelen raken mogelijk verschillende rechten van kinderen, zoals het recht op bescherming, gezondheid, ontwikkeling en onderwijs. Maar in de overkoepelende Miljoenennota wordt niet zichtbaar of kinderrechten ook als samenhangend afwegingskader zijn gebruikt.

Het kabinet maakt de komende jaren extra geld vrij voor de aanpak van geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling. Uit de Prinsjesdagplannen wordt nog niet duidelijk of een deel van deze investeringen ook wordt ingezet om kinderen bij signalen van geweld beter te horen en hun ervaringen mee te wegen.

Wel een toets voor toekomstige generaties

De positie van ‘toekomstige generaties’ krijgt in de Miljoenennota juist expliciet aandacht. Het kabinet beschrijft hoe een generatietoets wordt gebruikt om de gevolgen van beleid voor verschillende generaties in beeld te brengen. Kinderen zijn echter niet alleen onderdeel van een toekomstige generatie. Volgens het VN-Kinderrechtenverdrag hebben zij nu al eigen rechten. Bij besluiten die kinderen raken, moet hun belang worden meegewogen. Ook hebben kinderen het recht om hun mening te geven over zaken die hen aangaan en moet daar passend gewicht aan worden gegeven. Die kinderrechtenbenadering is in de Miljoenennota nauwelijks zichtbaar.

Een kinderrechtenbril naast de generatietoets

Een kinderrechtenbril helpt om bij beleid niet alleen óver kinderen te praten, maar ook vanuit hun perspectief te kijken. Wat hebben kinderen nodig om veilig en veerkrachtig op te groeien? Wat betekenen keuzes voor hun dagelijks leven en ontwikkeling? En worden hun belangen en ervaringen voldoende meegewogen? Want: kinderen zijn niet alleen de generatie van later, hun rechten en belangen tellen vandaag!

Eerder dit jaar pleitten we samen met Defence for Children Nederland en het Kinderrechtencollectief voor een Kind-eerst-wetgeving. Die moet ervoor zorgen dat bij signalen van ernstige kindermishandeling de veiligheid, belangen en rechten van het kind altijd vooropstaan. Een initiatiefwetsvoorstel dat hier invulling aan geeft, werd in juni aangekondigd.

 

*zoekanalyse via ChatGPT