Jongeren besteden steeds meer tijd aan AI-chatbots, ook voor hulpvragen. Deze handreiking biedt handvatten en tips om het gesprek met jongeren aan te gaan over hun gebruik van AI (Artificiële Intelligentie). Daarnaast helpt de handreiking professionals om de mogelijke kansen en risico’s van AI-chatbots te herkennen, hun eigen positie hierin te bepalen en samen met de jongere te verkennen welke ondersteuning passend en veilig is.

De online en offline wereld zijn voor jongeren al lang geen gescheiden werelden meer. Online is een vast onderdeel van hun dagelijkse leven. Ze brengen er veel tijd door en volwassenen hebben niet altijd zicht op wat ze daar doen en tegenkomen. Naast social media besteden jongeren tegenwoordig steeds meer tijd aan AI-chatbots. De ontwikkelingen binnen AI en breed inzetbare chatbots gaan de laatste jaren – vooral sinds de lancering van ChatGPT in 2022  – razendsnel en nieuwe versies ervan worden regelmatig uitgebracht. Jongeren maken gebruik van zulke chatbots voor algemene vragen, maar steeds meer óók voor persoonlijke vragen of als ze ergens mee zitten.

Wereldwijd is de nummer één reden om AI te gebruiken: als psychologisch hulpmiddel en gezelschap [1]. Chatbots bieden jongeren een snel en laagdrempelig platform om informatie op te halen en advies te vragen. Aan de andere kant kennen deze chatbots – mede door de manier waarop ze zijn ontworpen - ook duidelijke risico's. De populairste AI-chatbots  zijn ontwikkeld door grote techbedrijven met een commercieel belang en zijn over het algemeen niet ontworpen met als doel het bieden van betrouwbare therapie. Daar zitten dus risico's aan.

Toch is AI een niet te stoppen realiteit en winnen AI-chatbots snel terrein. We weten eigenlijk nog heel weinig over de effecten van AI en het gebruik hiervan als psychologisch hulpmiddel voor jongeren. Voor sommige mensen kan het herstel opleveren, en bij anderen juist schadelijk zijn. Het is nog onontgonnen terrein en wet- en regelgeving heeft langer nodig, daarom is het belangrijk dat we als professionals alert blijven op deze ontwikkelingen en jongeren hierin waar nodig ondersteunen.

Voor deze handreiking hebben we informatie samengebracht vanuit relevante wetenschappelijke en grijze literatuur, rapporten en nieuwsberichten en vanuit gesprekken met professionals, experts en jongeren.