Werken uit echtheid

Echtheid begint vaak met nieuwsgierigheid. Niet alleen naar wat er aan de hand is, maar ook naar wie een kind is. Dat betekent niet dat je je professionele rol loslaat. Wel dat je oprecht geïnteresseerd bent in wie een kind is en ruimte maakt voor wat belangrijk is in zijn of haar leven. Vraag daarom niet alleen naar de zorgen, maar ook naar wat een kind leuk vindt, waar het trots op is of waar het van droomt.

Friso van Doesburg pleit ervoor om kinderen niet te reduceren tot hun problemen, maar hen te zien als mens met mogelijkheden, wensen en een toekomst. Kinderen gaan zich vaak gedragen naar hoe volwassenen hen zien.

Van een kind vragen we openheid. Dan helpt het als je zelf ook laat merken dat je meer bent dan je functie of taak. Kinderen vertellen moeilijke dingen eerder aan iemand die ook eigen emoties laat zien.

Dat kan in kleine dingen zitten:

• Een glimlach als je het kind ziet
• Benoemen dat een verhaal je raakt
• Iets over jezelf delen, bijvoorbeeld: ‘Ik hou ook heel erg van hiphop muziek’
• Een eigen ervaring delen of iets delen dat voor jou ook moeilijk is (geweest)

Let er wel op dat wat je deelt, passend is op dat moment en bij het proces van het kind en niet geforceerd overkomt.

Mascha Struijk vertelt in Augeo Magazine dat kwetsbare gesprekken beginnen bij de bereidheid om als mens naar de ander uit te reiken. Mensen delen persoonlijke dingen niet met een 'robot', maar met iemand die oprechte interesse toont en echt contact maakt. Daarvoor is het ook belangrijk om te weten waarom iets jou raakt. Mascha: ‘Weet wie je bent, wat jouw triggers en valkuilen zijn, en kies ervoor om dit stuk het contact niet te laten verstoren. Dat vraagt van je dat je eerlijk en kwetsbaar durft te zijn. En als iets jou extra raakt door je eigen geschiedenis, kun je soms beter een collega vragen om dat gesprek te voeren.’

In dit interview vertelt Francine Oomen hoe belangrijk het is om ook naar binnen te durven keren: ‘Wie contact wil krijgen met de kwetsbare kanten van kinderen of jongeren, moet zelf ook naar binnen durven gaan, en contact maken met de eigen jongere delen.’

Woorden die voor professionals vanzelfsprekend zijn, kunnen voor een kind afstandelijk of onecht overkomen.

Gebruik daarom zo veel mogelijk gewone taal:

• Leg moeilijke termen uit. In plaats van ‘veiligheidsafspraken’ kun je zeggen: ‘We spreken af wat we doen als het thuis niet veilig is.’
• Gebruik je eigen woorden, in plaats van wat er in het protocol staat. Maar gebruik ook niet hippe straattaal als dat niet bij jou past.
• Noem dingen bij de naam, in plaats van eromheen te draaien.
• Sluit aan bij de taal van de jongere en check hoe deze het zou omschrijven in diens eigen taal. Ga er niet vanuit dat elke jongere op dezelfde manier aangesproken wil worden.

Jason vertelt in Augeo Magazine: ‘Ik denk dat veel professionals niet meer anders kunnen dan deze automatisch gegenereerde taal bezigen. Eentje vroeg een keer aan mij: “Hoe kan ik je ondersteunen?” (Grrr, waarom zeg je “ondersteunen”? Het is toch gewoon “helpen”?)’

Professionals in het veiligheidsdomein voelen soms de druk om direct duidelijkheid, advies of een oplossing te bieden. Maar kinderen verwachten helemaal niet dat je overal een antwoord op hebt. Juist eerlijk zijn over wat je wel en niet weet, kan vertrouwen geven.

Dat kan al met eenvoudige zinnen als:

• ‘Dat weet ik op dit moment nog niet.’
• ‘Daar moet ik even over nadenken.’
• ‘Dat ga ik voor je uitzoeken.’
• ‘Ik weet niet precies hoe dit gaat lopen.’

Het is wel belangrijk dat je, als je belooft ergens op terug te komen, dit ook echt doet. En dat je afspreekt wanneer en op welke manier je dat doet.

Jeugdzorgprofessionals Nina en Eva delen in Augeo Magazine zeven waardevolle lessen, waaronder het omarmen van je twijfel.

‘De basishouding zou moeten zijn: “Ik ben ontzettend nieuwsgierig naar jou”’, vindt ervaringsdeskundige Dannie.

Een open en nieuwsgierige basishouding helpt om echt contact te maken met kinderen. Daar kun je bewust in blijven groeien. In deze gratis module van Movisie reflecteer je op je eigen basishouding en drijfveren in jouw werk.