Betekenisvol contact ontstaat ook door de manier waarop je samen bent. Toch worden veel gesprekken in het veiligheidsdomein aan een tafel of in een spreekkamer gevoerd. Een kind zit tegenover een professional die vragen stelt over vaak moeilijke of persoonlijke onderwerpen. Voor veel kinderen voelt dat spannend en ongemakkelijk. Zeker als ze jou nog niet kennen of niet weten wat ze kunnen verwachten.

Soms praat het makkelijker als je iets doet

Een activiteit kan soms helpen om het eerste contact te maken: een wandeling, een spelletje, een creatieve activiteit of iets anders dat je samendoet.

Natuurlijk is het niet altijd mogelijk om een activiteit uit te voeren. Soms heb je weinig opties, ben je gebonden aan een bepaalde ruimte of past het niet bij de functie van het gesprek. Maar ook in een spreekkamer kun je zoeken naar manieren om een gesprek minder formeel te maken, passend bij het kind. Laat een kind bijvoorbeeld tekenen, iets vasthouden of ga samen een kop thee halen. Of loop een stukje door de gang als dat wel past.

De activiteit is niet het doel, maar het helpt je om op een kindvriendelijke, minder formele manier contact te maken. Vanuit daar kun je een vertrouwensband op bouwen waarin een kind zich veilig genoeg voelt om zichzelf te laten zien.

Herkenbaar?

‘Ik merk soms dat het moeilijk is om contact te maken met een kind als we tegenover elkaar aan een tafel zitten.’

‘Ik heb eerder gemerkt dat een gesprekje soms makkelijker op gang komt in een andere setting. Maar is het wel professioneel als ik het kind vraag om een stukje te wandelen?’

3 tips over praten versus doen

Tip 1: Je hoeft niet altijd te zitten ›

Naast elkaar lopen voelt voor een kind soms veiliger dan tegenover elkaar zitten. Een kind hoeft je dan niet voortdurend aan te kijken en is vaak minder bezig met het geven van ‘het juiste antwoord’. Tijdens het lopen of spelen ontstaat er ruimte voor spontane gesprekken, waardoor je op een natuurlijke manier contact kunt maken.

Dat hoeft niet groots te zijn. Een rondje om het gebouw, buiten op een bankje zitten of samen een kleurplaat inkleuren kan al helpend zijn. Of naast een kind gaan zitten in plaats van tegenover het kind, als het kind dat fijn vindt.

In Augeo Magazine vertellen Anette Duijvestijn en Jolanda Kleijwegt van De Buitenpedagogen hoe wandelen en buiten zijn kan helpen om spanning te verminderen en contact op een natuurlijke manier te laten ontstaan: ‘We voeren vaak mooie en verrassende gesprekken waarvan we zeggen: dit had niet binnen gekund. In de natuur kom je sneller bij je gevoel en tot de kern.’

Siemon de Jong, voorheen presentator van het tv-programma Taarten van Abel, werd erom geroemd dat zijn gesprekken met kinderen zo gelijkwaardig zijn. Hij adviseert professionals: maak het gezellig en gebruik je creativiteit. Doe iets samen. Een kind praat dan gemakkelijker dan als je er eens voor gaat zitten.

Tip 2: Zoek samen wat werkt ›

Niet ieder kind voelt zich prettig bij dezelfde manier van contact maken. Waar het ene kind makkelijker praat tijdens een wandeling, vindt een ander het juist prettig om te tekenen, iets vast te houden of eerst even te wennen.

Vraag daarom wat een kind fijn vindt. Bijvoorbeeld:

  • ‘Wat helpt jou als je het ergens over wilt hebben?’
  • ‘Vind je het prettig om een stukje te lopen of blijf je liever hier zitten?’
  • ‘Zit je liever hier of ergens anders?’

Door samen te onderzoeken wat prettig voelt, laat je merken dat je wilt aansluiten bij het kind en kun je het contact afstemmen op diens behoeftes. Bovendien levert het vaak waardevolle informatie op over wat een kind nodig heeft om zich op zijn gemak te voelen.

In deze blog van de Academie Praten met kinderen vind je tips hoe je op een zorgvuldige manier praten en spel met elkaar kan combineren.

Een fijne positieve gespreksstarter voor kinderen zo tussen de 10 en 14 is de OpPepper App. Kinderen ontdekken hiermee dat ze – ook in stressvolle situaties – zelf invloed hebben op hun gedachten en gevoelens. Doe samen eens een oefening! Het mooie is dat het kind hier ook thuis mee aan de slag kan.

In Kind Centraal > Oefening: Wat wil het kind? zie je hoe Mica tijdens het knutselen iets vertelt over haar thuissituatie aan BSO-juf Brenda. Je oefent hoe je aan het kind vraagt wat het zelf wil.

Tip 3: Zorg eerst voor ontspanning ›

Een kind dat gespannen is, heeft vaak eerst behoefte aan rust voordat er ruimte ontstaat voor een gesprek. Ontspanning helpt niet alleen het zenuwstelsel tot rust te komen, maar maakt het vaak ook makkelijker om contact te maken. Lees meer over trauma en het lichaam in dit interview met Anne Marsman.

Hoe help je een kind bij het ontspannen? Deze 5 oefeningen om stress te verminderen zijn wetenschappelijk effectief en veilig gebleken.

“

‘Ik hield als kind enorm van Donald Duck. Ik vergeet dan ook nooit dat ik tijdens de gesprekken met mijn therapeut kleurplaten van Donald Duck mocht inkleuren. En ondertussen kletsten we over thuis. Dat voelde dan minder zwaar.’

Rayan, 17 jaar

Tip voor bestuurders

Niet ieder betekenisvol gesprek vindt plaats aan een tafel. Bespreek met professionals of zij voldoende ruimte voelen om een gesprek op een andere manier vorm te geven, wanneer dat aansluit bij een kind. Zorg dat werkafspraken en protocollen die ruimte ondersteunen en maak het een standaard onderdeel van de werkpraktijk, bijvoorbeeld door knutselspullen en spelletjes klaar te hebben liggen.

De jongeren van de Augeo Jongerentaskforce weten als geen ander wat helpend is – en wat juist niet als het gaat om betekenisvol contact. Hun boodschap: betekenisvol contact maakt verschil. In de campagne Betekenisvol contact vind je informatie o.a. uit onderzoeken én praktische inzichten van jongeren zelf.