Wanneer je als professionals of bestuurder in het veiligheidsdomein te maken hebt met tijdsdruk, is het verleidelijk om een gesprek meteen te sturen naar de informatie die nodig is voor een onderzoek, veiligheidsinschatting of besluit. Kinderen vertellen hun verhaal echter zelden volgens de logica van een dossier. Ook wanneer een kind iets vertelt waar je je zorgen over maakt, is het belangrijk om het tempo van het kind te blijven volgen.

Geef ruimte aan het verhaal van het kind

Wat voor jou misschien een zijspoor lijkt, helpt een kind soms juist om stap voor stap bij een moeilijk onderwerp te komen. Een kind begint misschien uitgebreid te vertellen over zijn konijn, een voetbaltraining of een ruzie met een vriend. Dat kan een manier zijn om eerst te voelen of het veilig genoeg is om iets moeilijks te vertellen.

Betekenisvol contact vraagt er soms om dat je durft bewust wat minder haast te maken in een gesprek of hulpverleningsplan. Het tempo van een kind volgen betekent niet dat je eindeloos wacht. Het betekent dat je aansluit bij wat een kind op dat moment kan en wil vertellen. Als kinderen merken dat zij hun verhaal op hun eigen manier mogen vertellen, voelen zij zich vaker veilig genoeg om zich open te stellen.

Herkenbaar?

‘Wat moet ik doen als ik meer informatie wil van een kind, maar ik ook zie dat het kind daar gespannen van raakt?’

‘Een kind vertelde mij iets waarbij ik voelde: “hier zit meer achter”. Ga ik door met vragen stellen omdat ik denk dat de informatie belangrijk is? Of doe ik even een stap terug en geef ik het kind de ruimte, ook al weet ik nog niet alles?’

3 Tips over het tempo van het kind volgen

Tip 1: Vul niet in voor het kind ›

Professionals hebben vaak het gevoel dat zij goed luisteren. Toch ervaren jongeren dat niet altijd zo. Als een kind iets vertelt, is het verleidelijk om snel te denken dat je wel begrijpt wat het bedoelt. Toch weet je dat nooit zeker. Door nieuwsgierig te blijven en je ideeën of gevoelens te checken bij het kind, geef je het de ruimte om zijn eigen verhaal te vertellen.

Vraag bijvoorbeeld:

  • ‘Wat bedoel je daarmee?’
  • ‘Vertel eens verder?’
  • ‘Hoe was dat voor jou?’

‘Benoem en geef op je eigen manier terug wat je hoort, ziet en ervaart – als je maar niet invult wat je zelf denkt’, vindt kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens. In Augeo Magazine vertelt hij hoe belangrijk het is dat je niet te snel interpreteert en dingen invult.

Tip 2: Laat stiltes bestaan ›

Wanneer een kind aarzelt of even stilvalt, ben je misschien geneigd om direct een nieuwe vraag te stellen.

Maar soms heeft een kind tijd nodig om na te denken, woorden te vinden of te besluiten of het iets wil vertellen. Heb geduld, en let op dat je niet te veel stuurt in een gesprek.

Vraag jezelf tijdens een stilte af: waarom wil ik deze stilte doorbreken? Voel ik me zelf ongemakkelijk? Zie ik ongemak bij de jongere?

In Kind Centraal > Oefening: Praten met een kind oefen je hoe je goed aansluit bij het tempo van het kind wanneer je zorgen hebt en deze wilt bespreken.

Tip 3: Ga niet meteen in de actiestand ›

Wanneer een kind iets vertelt waar jij je zorgen over maakt, is de eerste reactie vaak om meteen in de actiestand te schieten. Maar een kind kan dat ervaren alsof de regie ineens uit handen wordt genomen en dit kan jullie vertrouwensband beschadigen.

Wat kun je wel doen?

  • Vraag jezelf af: Is deze actie nu nodig voor de veiligheid? Of voor mijn eigen gemoedsrust (of die van een ander)?
  • Vertel eerlijk waar je je zorgen over maakt en waarom
  • Geef ruimte voor vragen of gevoelens van het kind
  • Push niet: laat het kind weten dat het verder mag vertellen maar laat het bij het kind wat het wel/niet wil vertellen
  • Spreek samen af wat de volgende stap is

Wat ook helpend kan zijn, is om in intervisie met collega’s aandacht te hebben voor deze reddersrol en met elkaar te kijken hoe je kunt leren vertragen. Soms betekent dat de tijd nemen om eerst rust te creëren, ondanks regeldruk en bureaucratie. Als we onze bril van frustratie afzetten, zien we tal van creatieve oplossingen, bepleit adviseur Nic Drion.

“

‘Ik vertelde belangrijke dingen vaak niet in één keer.’

‘Soms wist ik zelf nog niet precies wat ik voelde of hoe ik het moest uitleggen, of dat ik iets wel wilde vertellen. Dan had ik iemand nodig die me daar de tijd voor gaf en niet gelijk allemaal vragen ging stellen. Ik merkte het meteen als iemand die tijd niet kon nemen.’

Azra, 17 jaar

Tip voor bestuurders

Tijdsdruk, productienormen en vaste werkprocessen kunnen ertoe leiden dat professionals niet de ruimte voelen om aan te sluiten bij het tempo van het kind. Bespreek daarom regelmatig of professionals voldoende ruimte ervaren hiervoor en wat hen daarbij kan helpen. Geef hen ook het vertrouwen dat een goed gesprek soms belangrijker is dan snelheid en steun hen hierin.

De jongeren van de Augeo Jongerentaskforce weten als geen ander wat helpend is – en wat juist niet als het gaat om betekenisvol contact. Hun boodschap: betekenisvol contact maakt verschil. In de campagne Betekenisvol contact vind je informatie o.a. uit onderzoeken én praktische inzichten van jongeren zelf.