Kind-Eerst-wet: kinderen sneller gehoord en beschermd bij ernstige signalen van geweld

Vanaf de start is samenwerking tussen deskundigen van politie, justitie, hulpverlening en medische zorg noodzakelijk. Ook moet worden voorkomen dat een kind steeds opnieuw zijn verhaal moet vertellen. In Nederland zeggen 8 op de 10 kinderen die te maken krijgen geweld dat zij zich niet geholpen of gesteund voelen door professionals. Helaas kennen we ook de schrijnende voorbeelden van de meisjes uit Vlaardingen en Stadskanaal. We weten onder andere via onze Augeo Jongerentaskforce dat er veel meer voorbeelden zijn van kinderen die jarenlang ernstig mishandeld werden, zonder goed geholpen te worden. We zien in Europa dat zo’n beschermd beoordelingsonderzoek werkt. Het is niet voor niets dat al minimaal 28 landen werken met een dergelijke aanpak die is gebaseerd op het IJslandse Barnahus-model die is erkent door de Raad van Europa.

De wet in het kort

Op het moment dat ernstige signalen van mishandeling, seksueel misbruik of verwaarlozing aanwezig zijn, regelt de wet het recht van het kind om direct gesproken en onderzocht te worden door een team van onafhankelijke specialisten. Dit onderzoek brengt de noodzakelijke deskundigheid vanaf het eerste moment rondom het kind bijeen, voorkomt zoveel mogelijk herhaald onderzoek en vormt de basis voor de vervolgbesluiten over bescherming, hulpverlening en, waar noodzakelijk, strafrechtelijk optreden. Er is geen toestemming van ouders of verzorgers nodig voor dit onderzoek. Hierdoor kunnen kinderen veilig en vrij hun verhaal doen en zijn gespecialiseerde hulpverleners in staat hen de bescherming te bieden die zij verdienen. De veiligheid en de stem van het kind staan daarbij vanaf het eerste moment centraal.

Wat regelt de Kind Eerst-wet?

De wet is een initiatief van D66 Kamerleden Synhaeve en Van der Werf. De hoofdpunten zijn:

• Ieder kind krijgt bij ernstige signalen van geweld in een afhankelijkheidsrelatie recht op een snelle en onafhankelijke eerste beoordeling.
• Het beschermd multidisciplinair beoordelingsonderzoek wordt gestart en afgerond binnen 48 uur nadat de Kind-Eerst-route is geactiveerd.
• Het onderzoek vindt beschermd en multidisciplinair plaats: de deskundigheid die voor het kind nodig is, wordt vanaf het begin bijeengebracht. Dat betekent dat expertise vanuit hulpverlening, veiligheid, justitie en medische expertise wordt gebundeld.
• Het kind kan worden onderzocht zonder voorafgaande toestemming van ouders of verzorgers en zonder dat zij bij het gesprek aanwezig zijn.
• De beoordeling leidt tot één gezamenlijk Kind-Eerst-plan voor bescherming, hulpverlening en, waar nodig, strafrechtelijk optreden.
• Dezelfde beschermingsnorm geldt ook bij ernstige signalen van geweld in een jeugdhulpvoorziening.

Wat betekent dit voor kinderen?

• Sneller duidelijkheid: ernstige signalen blijven niet onnodig lang tussen organisaties liggen; binnen 48 uur ligt er een Kind-Eerst-plan.
• Eerst naar het kind luisteren: de eerste beoordeling begint bij de veiligheid, ervaringen en behoeften van het kind. Daarom is er voor het activeren van de Kind-eerst-route geen toestemming nodig van degene van wie het kind afhankelijk is.
• Minder vaak hetzelfde verhaal vertellen: betrokken deskundigen werken vanaf het begin samen, met als doel herhaald onderzoek zoveel mogelijk te voorkomen.
• Een veilige setting: het kind kan buiten de aanwezigheid van ouders of verzorgers spreken wanneer de mogelijke onveiligheid juist met die afhankelijkheidsrelatie samenhangt.
• Gelijke bescherming: de wettelijke norm geldt ongeacht waar een kind woont of verblijft, ook binnen een jeugdhulpvoorziening.
• Eén Kind-Eerst-plan: de beoordeling vormt de basis voor samenhangende afspraken over veiligheid, hulp en eventuele vervolgstappen.

Waarom steunt Augeo deze ontwikkeling?

Deze Kind-Eerst-wet geeft kinderen recht op een eenduidige beschermingsnorm. Dit recht hebben ze al vanuit het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van de het Kind en wordt nu voor het eerst ook in Nederlandse wet- en regelgeving verankerd en dat is hoog tijd. De aanpak sluit aan bij internationale ontwikkelingen en standaarden. Het Rijk stelt hiermee vanuit haar stelselverantwoordelijkheid kaders en normen. Dat dat hard nodig is zien en horen we dagelijks vanuit de praktijk (zowel van ouders, kinderen, professionals en gemeenten). Natuurlijk betekent het niet direct dat alles daarna altijd goed zal lopen. Maar het is wel een enorm belangrijk uitgangspunt om dit vanuit een wet te regelen. Met als doel dat we zorgen dat kinderen die slachtoffer zijn van mishandeling, misbruik of verwaarlozing beter gezien, gehoord, beschermd en geholpen worden.

Hoe gaat het nu verder en wat kun jij doen?

De wet is vanaf 12 oktober in internetconsultatie. Dat betekent dat deze online is in te zien is en dat iedereen hierover zijn mening mag geven. Dat geldt voor bedrijven, organisaties, burgers en professionals. Iedereen kan aangeven wat hij of zij vindt van dit voorstel. Is het duidelijk? Gaat het werken in de praktijk? Helpt het de kinderen? Augeo heeft de wet al kritisch gelezen en pleit ervoor dat deze wet er komt. Zodat we eindelijk de kinderrechten niet meer schenden en de kinderen echt voorop gesteld worden.

Meer lezen:

Kind-eerst-wet om belang mishandelde kinderen beter te waarborgen ›