Cookie melding
Augeo gaat zeer zorgvuldig om met haar informatie en zal deze gegevens nooit aan derden ter beschikking stellen.
Verlies kinderen met ingrijpende ervaringen niet uit het oog
Reactie van Augeo op wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet
Het ministerie van VWS heeft het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet ter consultatie voorgelegd aan verschillende veldpartijen, met als doel de jeugdhulp te verbeteren en beter beheersbaar te maken. Augeo waardeert de ambitie van het kabinet om meer duidelijkheid te brengen in de jeugdhulpplicht en om laagdrempelige ondersteuning te versterken. Tegelijkertijd zien wij belangrijke risico’s in de huidige uitwerking van het voorstel. Juist voor kinderen die opgroeien met geweld, verwaarlozing of andere ingrijpende jeugdervaringen.
Als kinderen en ouders ondersteuning nodig hebben, is het belangrijk dat zij snel de juiste ondersteuning krijgen. Daarom wil het kabinet dat gemeenten lokale teams organiseren waar gezinnen laagdrempelig terecht kunnen met hulpvragen. Het kabinet brengt daarom het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet in consultatie. Het voorstel is onderdeel van de bredere Hervormingsagenda Jeugd, waarin overheid, gemeenten en professionals samen werken aan verbeteringen in de jeugdhulp.
Een sterke pedagogische basis en goede lokale ondersteuning zijn belangrijk. Maar wetgeving mag er niet toe leiden dat specialistische hulp later, moeilijker of onvoldoende beschikbaar is voor kinderen en gezinnen die die hulp wél nodig hebben. Daarom vragen we in onze reactie om aanscherping van het wetsvoorstel.
Lichte hulp waar het kan, specialistische hulp waar het moet
Veel kinderen en gezinnen hebben baat hebben bij goede, laagdrempelige ondersteuning. Tegelijkertijd geldt dat een grote groep kinderen in de jeugdzorg en jeugd-ggz te maken heeft met complexe problematiek en ingrijpende jeugdervaringen, zoals mishandeling, misbruik, huiselijk geweld of opgroeien met een ouder met ernstige psychische problemen of verslaving. Voor deze kinderen is lichte ondersteuning alleen vaak niet genoeg. Zij hebben een trauma-sensitieve, systeemgerichte en soms specialistische aanpak nodig. Het wetsvoorstel versterkt nu vooral de toegang tot eenvoudige zorg, maar borgt volgens ons onvoldoende dat noodzakelijke specialistische zorg tijdig beschikbaar blijft.
Acht belangrijke aandachtspunten
In onze reactie benoemen wij acht belangrijke aandachtspunten.
1. Het wetsvoorstel rust op onbewezen aannames
Het wetsvoorstel gaat uit van de gedachte dat sterkere lokale teams en meer ondersteuning dichtbij huis zullen leiden tot minder vraag naar specialistische jeugdhulp. Die aanname is begrijpelijk, maar volgens Augeo onvoldoende onderbouwd. Juist na de transitie van de jeugdzorg in 2015 is niet overtuigend aangetoond dat deze aanpak automatisch leidt tot betere of doelmatiger hulp. Daarom pleiten wij ervoor om de aannames onder het wetsvoorstel eerst goed te toetsen, voordat nieuwe wetgeving wordt vastgesteld en ingevoerd.
2. Wettelijke borging van een inhoudelijk kader ontbreekt
Hogere zorgkwaliteit aan de toegangspoort is nodig om de aanpak van jeugdtrauma te verbeteren. Richtinggevende instrumenten en inhoudelijke kaders voor de lokale teams worden met deze wet onvoldoende geborgd. Dit biedt onvoldoende kwaliteitsgaranties bij lichte interventies, diagnostiek en indicering.
3. Beschikbaarheid van specialistische zorg
Zonder verbeterde beschikbaarheid van specialistische zorg bestaat het risico dat het wetsvoorstel vooral de voorkant van het stelsel versterkt, terwijl de bestaande knelpunten aan de achterkant blijven voortbestaan. Dat vormt een risico voor kinderen met complexe problematiek.
4. Meer aandacht is nodig voor ingrijpende jeugdervaringen
Kinderen met ‘lichte’ klachten kunnen toch opgroeien in ‘zware’ omstandigheden. Nieuwe wetgeving moet kinderen garanderen dat (‘normaliserende’) lokale teams altijd aandacht besteden aan een mogelijke context van ingrijpende jeugdervaringen, o.a. door middel van een gegarandeerde inzet van goede gespreksinstrumenten en een trauma-sensitieve werkwijze.
5. Slachtofferrechten van kinderen moeten beter worden verankerd
De tienduizenden kinderen die nu via Veilig Thuis bij lokale teams terechtkomen, hebben in wetgeving een verbeterd en afdwingbaar recht nodig om hun verhaal over (on)veiligheid te vertellen, sneller gezien en beter gesteund te worden.
6. Samenwerking met volwassenhulp moet beter geregeld worden
In het wetsvoorstel ontbreekt een formele wettelijke basis voor samenhang met volwassen-ggz, Wmo ondersteuning en andere cruciale voorzieningen voor ouders. Borg daarom eerst de juridische instrumenten die gemeenten nodig hebben om systemisch en gezinsgericht te werken.
7. Samenwerking met onderwijs vraagt een bredere blik
De samenwerking tussen scholen en lokale teams moet niet vooral zorggestuurd zijn, maar gericht op het versterken van de pedagogische basis, veerkracht en preventie.
8. Er is een cultuurverandering nodig
Duurzame verbetering vraagt niet alleen om nieuwe wetgeving, maar ook om een bredere omslag: van diagnose-denken naar veerkrachtgericht werken, in de jeugdhulp, het onderwijs én beleid: daarvoor is een cultuurverandering en professionalisering nodig .
Versterken van veerkracht is een bewezen effectieve aanpak
Wij vinden dat goede jeugdhulp vraagt om meer dan systeemwijzigingen alleen. Het vraagt ook om een duidelijke keuze voor het versterken van de pedagogische en sociale basis waarin kinderen opgroeien. Investeren in vroege preventie, ondersteuning van ouders, veiligheid en veerkracht is niet alleen beter voor kinderen, maar ook maatschappelijk rendabel. Dat betekent: normaliseren waar het kan, specialistisch ondersteunen waar het moet, en altijd blijven kijken naar wat kinderen nodig hebben om veilig en veerkrachtig op te groeien.
Bekijk de volledige reactie van Augeo op het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet (pdf) ›
