Professionals en bestuurders in het veiligheidsdomein werken vaak onder hoge druk. De agenda zit vol, dossiers stapelen zich op en niet ieder kind zie je weken of maanden achter elkaar. Soms heb je maar een paar gesprekken. Soms zelfs maar één.

Maak ieder contact betekenisvol

Toch kan één gesprek er al voor zorgen dat een kind zich gezien en gehoord voelt. Kinderen herinneren zich vaak niet precies welke vragen een professional stelde. Wel herinneren ze zich hoe het gesprek voelde. Was er oprechte aandacht? Werd er geluisterd? Was er ruimte om zichzelf te zijn? Of draaide het gesprek vooral om informatie verzamelen?

Vertrouwen groeit vaak doordat je elkaar vaker ziet. Maar ook binnen een kort of eenmalig gesprek kun je laten merken dat een kind meer is dan de zorgen, de melding of de situatie waarvoor je komt.

Betekenisvol contact begint met oprechte interesse in wie een kind is. Vraag bijvoorbeeld waar een kind blij van wordt, wie belangrijk voor hem of haar is of wat het spannend vindt aan jullie gesprek. Juist die aandacht helpt kinderen zich gezien, gehoord en serieus genomen te voelen. En dat vormt de basis voor vertrouwen en verder contact.

Herkenbaar?

‘Ik sprak een jongere van 15 voor het eerst. Ik wist dat ik hem waarschijnlijk maar één of twee keer zou gaan zien. Hij gaf korte antwoorden en haalde zijn schouders op bij veel vragen.’

‘Op basis van dit gesprek moet ik beslissen welke vervolgstappen nodig zijn. Wat kan ik het beste doen? Blijven doorvragen om de informatie te verzamelen die ik nodig heb? Of moet ik eerst investeren in contact, terwijl ik eigenlijk maar weinig tijd heb?’

4 tips die jou helpen echt contact te maken

Tip 1: Start bij het kind, niet bij de informatie die je nodig hebt ›

Een gesprek heeft vaak een duidelijk doel. Misschien moet je informatie verzamelen of een veiligheidsinschatting maken.

Toch is het belangrijk dat je eerst even de tijd neemt voor het kind. Een gesprek met een kind hoeft niet alleen te gaan over zorgen of veiligheid.

Vraag bijvoorbeeld:

  • Hoe was je dag?
  • Wat houdt je bezig?
  • Waar heb je zin in deze week?
  • Wat zou ik over jou moeten weten?

Zo laat je merken dat je niet alleen geïnteresseerd bent in de zorgen, maar ook in het kind.

In Augeo Magazine vertelt Robin van de Augeo Jongerentaskforce: ‘Je spreekt een kind niet alleen om informatie op te halen. Je laat ook merken dat het ertoe doet. Het heeft misschien al té vaak gevoeld dat dat niet zo was.’

Tip 2: Onthoud iets persoonlijks en kom erop terug ›

Ook als je een kind maar een paar keer ziet, kun je laten merken dat je aandacht hebt.

Bijvoorbeeld:

  • ‘De vorige keer vertelde je dat je een voetbalwedstrijd had. Hoe ging dat?’
  • ‘Hoe ging dat proefwerk waar je zenuwachtig voor was?’
  • ‘Is het gelukt met dat gesprek waar je tegenop zag?’

Kinderen merken vaak direct of een professional zich hen nog herinnert.

Marike van Gemert, oprichtster van de Academie voor Praten met Kinderen, vertelt dat je al veel kunt betekenen met je tijd, aandacht en betrokkenheid, ook als je de situatie niet of niet meteen kunt oplossen. Lees het hele interview in Augeo Magazine.

Tip 3: Gebruik de kleine momenten ›

Betekenisvol contact ontstaat niet alleen tijdens officiële gesprekken. Juist de momenten tussendoor bieden vaak ruimte voor echt contact. Zorg er wel voor dat dit informele contact aansluit bij de behoeftes van een kind.

Denk aan:

  • Een praatje terwijl je naar buiten loopt
  • Een appje om te vragen hoe iets is gegaan
  • Een kaartje na een spannend gesprek
  • Terugkomen op iets wat eerder belangrijk bleek
  • Vragen naar iets waar een jongere enthousiast over is, zoals een nieuwe film die is uitgekomen

Juist deze informele momenten zijn wat kinderen zich herinneren.

Kleine gebaren kunnen veel betekenen voor een kind. In Augeo Magazine lees je citaten van jongeren van de Jongerentaskforce waaruit dat blijkt.

Tip 4: Wees echt aanwezig in een gesprek ›

Kinderen merken het direct als je aandacht ergens anders is, bijvoorbeeld omdat je naar je telefoon kijkt of vooral bezig bent met typen. Kijk daarom kritisch naar je eigen gedrag:

  • Kijk je vooral naar je scherm?
  • Maak je voortdurend aantekeningen?
  • Ben je al bezig met je volgende vraag?

Natuurlijk moet je soms notities maken. Leg dan uit waarom je iets opschrijft en laat een kind meelezen als hij dat wil. Zo weet een kind dat je luistert en niet bent afgeleid. (Extra tip: tegenwoordig kun je via allerlei AI-tools – zonder dat je zelf typt – notities van je gesprek maken).

De relatie tussen hulpverlener, ouder en jeugdige is een cruciale factor in de begeleiding van gezinnen met huiselijk geweld en kindermishandeling. Professionals moeten daarvoor niet meteen, met pen en papier in de aanslag, op behandeldoelen gaan zitten. Zeker niet bij jongeren, vertelt Annemiek Harder, bijzonder hoogleraar aan de Erasmus Universiteit in Augeo Magazine.

“

‘Ik was het zat om altijd maar te praten over de alcoholverslaving van mijn moeder, ik was meer dan dat.’

‘Toen ik eerst uitgebreid mocht vertellen over mijn nieuwe nagels en hoe fijn ik het vond om te skaten en muziek te luisteren, was dat zo fijn! En dat ik daarna ook nog wat over de situatie thuis moest vertellen, vond ik toen helemaal oké.’

Sterre, 14 jaar

Tip voor bestuurders

Van professionals wordt verwacht dat zij kinderen zien, horen en betrekken. Maar dat lukt alleen als zij daarvoor voldoende ruimte hebben. Bespreek niet alleen hoeveel zaken worden afgehandeld, maar ook of professionals voldoende tijd hebben om kinderen echt te leren kennen.

Lees ook de column van Mariëlle Dekker, directeur van Augeo:
Betekenisvol contact komt niet vanzelf.

De jongeren van de Augeo Jongerentaskforce weten als geen ander wat helpend is – en wat juist niet als het gaat om betekenisvol contact. Hun boodschap: betekenisvol contact maakt verschil. In de campagne Betekenisvol contact vind je informatie o.a. uit onderzoeken én praktische inzichten van jongeren zelf.